| Halıcılıkta 'kalite'
terimi
Halıcılıkta 'kalite' denildiğinde öncelikle halıdaki düğüm sıklığı
akla gelir. Bu nedenle halının düğüm sıklığının fazlalığı kaliteli
halı almak isteyen bir kimse için ilk yola çıkış noktası olmuştur.
Düğüm sıklığının fazlalığı bir halının desenin daha detaylı uygulanabilmesi
ve ömrünün daha uzun olması üzerinde etkili önemli bir faktördür.
Ancak düğüm sıklığı halı satın alırken tek başına yeterli değildir.
Genel anlamda kaliteyi oluşturan kriterler önem sırasına göre şu
şekilde özetlenebilir:
Yünün kalitesi:
Halıda kullanılan yünün saf yeni yün (ilk defa kullanılan yün) olması
ve liflerinin uzun yapağıdan seçilmesi çok önemlidir. İçinde sentetik
elyaf ve kalitesiz yün (tabak yünü) karışık olmamalıdır.
Boya kalitesi:
Halıda kimyasal boya kullanılmış ise, kullanılan boyanın suya ve
güneş ışığına dayanıklılığı yüksek kaliteli boyalar olması gereklidir.
Günümüzde sadece özel halı üretimlerinde kullanılan kök boyalarda
ise, boyama işleminin usulüne uygun şekilde yapılmış olması önemlidir.
Kök boyalar genelde solmayan ve boyamayan boyalar olarak bilinir,
ancak boyama işlemi uygun şeklide yapılmamış kök boyalar da solabilir.
Bu nedenle, kaliteli bir halının kök boyalı olması gerektiği düşüncesi
yanlıştır. Kök boya ile kimyasal boyalar arasındaki en önemli fark
kök boyaların daha canlı ve çekici renklerde olmasıdır.
Desen estetiği ve halıya uygulanmasındaki
beceri:
Halı modeli tasarlamak zor, zahmetli, uzun zaman alan ve uzun yılların
tecrübe ve birikimini gerektiren bir iştir. Bir modelin, dokunması
planlanan halıya uygun şekilde tasarlanması ve model kartonunun
hazırlanması aşamasında kalite bilgisi çok önemlidir. Dokutulmak
istenilen modelin istenilen görünümü ve albeniyi hangi kalitede
yani hangi düğüm sıklığında yakalayabileceğini belirlemek, halı
dokunmadan önce halıdaki estetiği tahmin etmek ancak uzun senelerin
verdiği bir tecrübe ile mümkün olabilir.
Kullanılan renklerin birbirleriyle uyumlu ve dengeli bir şekilde
dağılımının sağlanarak kullanılmış olması çok önemlidir.
Türk halılarında genelde ve özellikle bordürlerde simetri söz konusu
değildir. Ancak, Isparta, Kayseri ve Hereke gibi İran halılarının
etkisinde kalan halılarda simetri vardır ve bu halılarda desenin
halıya simetrik olarak uygulanmış olması çok önemlidir.
Düğüm sıklığı ve düğüm özelliği:
Halıcılıktaki kalite teriminin yarattığı anlam karmaşası nedeniyle
kaliteli bir halı almak isteyenler genelde düğüm sıklığı yüksek
halılara ilgi duyarlar. Ancak düğüm sıklığı arttıkça halının kalitesi
artar varsayımı her zaman doğru değildir. Düğüm sıklığı ne kadar
fazla olursa olsun, yün ve boya kalitesi iyi olmayan bir halı kesinlikle
kaliteli bir halı sınıfına girmez. Dolayısıyla düğüm sıklığı, kaliteli
bir halının tek göstergesi olarak alınmamalıdır.
Firma garantisi:
Kaliteli bir el halısı almada önemli rol oynayan bu özelliklerin
bir çoğu alıcı için anlaşılması ve bilinmesi zor özelliklerdir.
Alınacak halıda satıcı firmanın güvenilir olmasına özen gösterilmeli
ve firma garantisi mutlaka aranmalıdır.
|